آیا من افسرده شدم؟
بسیاری از افراد در مقاطعی از زندگیشان احساس غم شدید یا دپرس شدن میکنند.
این احساس واکنشی عادی به از دست دادن یک عزیز یا مواجه با مشکلات زندگی است.
اما وقتی این احساس غم که با حس استیصال و ناامیدی و بیارزشی نیز آمیخته است، تا روزها و هفتهها باقی بماند و فرد را از زندگی کردن بیاندازد، میتوان آن را چیزی فراتر از احساس غم دانست.
این احساس میتواند افسردگی نام داشته باشد که البته عارضهای قابل درمان است.
آیا علائم افسردگی را میدانید؟
وجود چندین مورد از موارد زیر به مدت دست کم دو هفته، میتواند نشان از افسردگی در فرد باشد:
- احساس غم، اضطراب یا پوچی
- احساس ناامیدی و بدبینی
- احساس گناه، بی ارزش و یا مستاصل بودن
- لذت نبردن از چیزهایی که پیشتر از آنها لذت میبردید
- مشکل تمرکز، حافظه و یا تصمیمگیری
- بیش از حد زیاد و یا بیش از حد کم خوابیدن
- تغییر اشتها
- افزایش یا کاهش وزن
- احساس بیقراری و پریشانی
- فکر به خودکشی یا مرگ
ابتلا به افسردگی الزاماً به معنای دیده شدن تمام این علائم در فرد نیست.
روانشناسان فردی را که در او دست کم پنج مورد از این موارد برای مدت حداقل دو هفته دیده شود، مبتلا به افسردگی شدید میدانند.
افرادی که به افسردگی شدید دچار هستند ممکن است از علائم فیزیکی مانند درد یا سایر بیماریهایی همچون دل درد، سردرد و یا مشکل دستگاه گوارش نیز رنج ببرند.
علائم افسردگی در کودکان و نوجوانان عبارتست از:
- بیخوابی، خستگی، سردرد، دل درد، سرگیجه
- بیحوصلگی، منزوی شدن، کاهش وزن ناخواسته
- مصرف موارد مخدر یا الکل، افت تحصیلی، مشکل عدم تمرکز
- فاصله گرفتن از خانواده و دوستان
در صورتی که خودتان یا عزیزی در نزدیکی شما افکار مرتبط با خودکشی دارید و یا گمان میبرید افسرده هستید، حتما به روانشناس مراجعه کنید. همیشه راههای موثری برای درمان وجود دارد.
اگر در نظر دارید تحت درمان تکمیلی یا متناوب افسردگی قرار بگیرید نیز بهتر است با روانشناس خود مشورت کنید. روانشناس میتواند میزان ریسک این عمل و همچنین مزایای آن را بسنجد و تشخیص بهتری به شما ارائه کند.
آیا افسردگی علائم جسمانی هم دارد؟
وجود علائم جسمانی در افراد مبتلا به افسردگی امر نادری نیست.
این علائم شامل درد مفاصل، درد کمر، مشکل در دستگاه گوارش بدن، بدخوابی و تغییر اشتها میشوند.
ممکن است مشکل کُندی صحبت و حرکت نیز در فرد رویت شود.
علت چنین مشکلی این است که مواد شیمیایی موجود در مغز که به افسردگی مرتبط هستند (خصوصاً سروتونین و نوراپینفرین)، در چگونگی خلقوخو و همچنین درد در انسان نقش دارند.
آیا افسردگی کودکان امری رایج است؟
افسردگی در کودکان با غم و اندوه معمولی و احساسات هر روزهای که کودکان دارند فرق میکند.
غمگین بودن یک کودک الزاماً به معنای افسرده بودن او نیست.
چنانچه این احساسِ غم، چند روز و به صورت مکرر در او دیده شود، در آن صورت میتوان امکان وجود افسردگی را در نظر داشت.
وجود اختلالات رفتاری در کودک نیز که فعالیتهای اجتماعی معمول، علایق، تکالیف مدرسه و یا زندگی در کنار خانواده را با مشکل مواجه میکند، میتواند نشانه دیگری از وجود مشکل در کودک باشد.
افسردگی در نوجوانان
بسیاری از نوجوانان احساس نارضایتی و کجخلقی دارند.
اما با این وجود تنها در صورتی میتوان احتمال افسردگی را در نظر گرفت که احساس غم بیش از دو هفته باقی بماند و در فرد نوجوان سایر علائم افسردگی نیز رویت شود.
با روانشناس خود مشورت کنید تا ببینید مشکلی او را تهدید میکند یا خیر.
روشهای درمانی موثری وجود دارند که به نوجوانها کمک میکنند تا ضمن رشد کردن و بزرگ شدن، افسردگی را پشت سر بگذارند.
آیا افسردگی انواع مختلفی دارد؟
چند نوع مختلف از اختلالات مرتبط با افسردگی وجود دارد که روانشناس شما میتواند آنها را تشخیص دهد:
- افسردگی تکقطبی بدخیم
- وجود دائمی غم در فرد که آن را دیستیمیا یا افسردگی حاد نیز مینامند و زمانی رخ میدهد که افسردگی دست کم به مدت دو سال در فرد باقی مانده باشد.
- اختلالات رفتاری و خلقوخو همچون زمانهایی که کودکان یا نوجوانان به شدت بدخلق و عصبی میشوند و اغلب برونریزیهای عصبی شدیدی دارند که در واقع شدتش از واکنش طبیعی یک کودک بیشتر است.
- اختلال بیحوصلگی و کِسلی پیش از قاعدگی؛ زمانی که خلق و خوی زن پیش از شروع قاعدگی به شدت تغییر میکند و شدت آن بیشتر از یک سندرم پیش از قاعدگی عادی است.
- تغییر خلق و خوی ناشی از مصرف مواد مخدر؛ زمانی رخ میدهد که نشانههای افسردگی، همزمان با مصرف مواد مخدر یا الکل و یا پس از ترک آنها در فرد رویت شود.
- افسردگی بر اثر وجود عارضه پزشکی دیگری در فرد
- سایر افسردگیها همچون افسردگی خوشخیم
سایر علائم افسردگی
افسردگی میتواند علائم دیگری هم داشته باشد، مثل:
- استرس و اضطراب: دائماً نگران اتفاقاتی که ممکن است رخ دهند و یا نگران از دست دادن کنترل خود میشوید.
- ویژگیهای ترکیبی: در این حالت هم به افسردگی مبتلا هستید و هم هیجان زیاد و بیدلیل؛ همچون مواقعی که در آن بیش از اندازه انرژی دارید، بیش از اندازه حرف میزنید و اعتماد به نفس بسیار بالایی دارید.
- ویژگیهای غیر معمول: پس از وقوع اتفاقی خوشایند، احساس رضایت و شادمانی دارید اما در عین حال بیشتر احساس گرسنگی میکنید و به خواب بیشتری احتیاج دارید و نسبت به طرد شدن حساسیت بیشتری خواهید داشت.
- ویژگیهای روانی: به چیزهایی باور دارید که حقیقت ندارند و یا چیزهایی میبینید و میشنوید که اصلاً وجود خارجی ندارند.
- اختلال روان گسیختگی کاتاتونیا: نمیتوانید بدن خود را به صورت عادی حرکت دهید. ممکن است بیحرکت و بیعلاقه باشید و یا حرکات غیر قابل کنترلی از خود بروز دهید.
- افسردگی پس از زایمان: علائم افسردگی طی دوران بارداری و یا پس از زایمان نمود پیدا میکنند.
- الگوی فصلی: علائم افسردگی در شما با تغییر فصل، خصوصاً در ماههای سرد و تاریک سال، وخیمتر میشود.
چه بیماریهایی به همراه افسردگی نمود پیدا میکنند؟
وجود بیماریهای جسمی یا روانی در کنار افسردگی امری رایج است.
مشکلاتی همچون اضطراب، اختلال وسواس فکری، اختلال هراس و وحشت، انواع فوبیا، مصرف مواد مخدر و اختلالات غذایی.
چه علائمی نشان از خطر خودکشی دارند؟
هرکسی که از آسیب رساندن به خودش حرف میزند و یا به چنین چیزی فکر میکند را باید جدی گرفت.
در چنین مواردی بایستی سریعا روانشناس خود را در جریان قرار داد.
علائم هشدار دهندهی خطر خودکشی عبارتند از:
- فکر کردن و یا حرف زدن از مرگ و خودکشی
- فکر کردن و یا حرف زدن از آسیب رساندن به خود یا دیگران
- رفتار خشونتآمیز و ناشی از بیفکری
چنانچه کودک یا فرزند نوجوان شما از داروهای ضد افسردگی استفاده میکند، باید مراقب چنین نشانههایی در او باشید.
در برخی موارد، افراد زیر ۲۵ سال در هفتههای ابتدایی مصرف این داروها و یا تغییر دوز آنها، بیشتر از سایرین در معرض افکار توام با خودکشی قرار میگیرند.
