کودک شما زیاد گریه میکند؟ با ۵ دلیل علمی و مهم گریه کودکان آشنا شوید؛ از خستگی و گرسنگی تا اضطراب و نیاز به توجه. راهنمایی کاربردی برای والدین.
ساعت ۲ نصف شب است…
کودک سهسالهای از خواب بیدار شده و با صدای بلند گریه میکند.
مادر خسته است. چند بار از او میپرسد:
«چی شده؟»
اما پاسخی نمیگیرد.
کودک فقط گریه میکند.
پدر که از خواب بیدار شده، زیر لب میگوید:
«باز شروع کرد…»
اما اگر واقعیت چیز دیگری باشد چه؟
اگر گریه کودک، نه لوسبازی، بلکه پیامی باشد که هنوز نمیتواند آن را با کلمات بیان کند؟
این دقیقاً چیزی است که روانشناسان کودک سالها درباره آن صحبت کردهاند.
کودکان قبل از اینکه بتوانند احساسات، ترسها و نیازهای خود را توضیح دهند، از گریه به عنوان ابزار ارتباطی استفاده میکنند.
در واقع، گریه اولین زبان کودک است.
زبان اشکها.
زبان نیازها.
و گاهی زبان کمک خواستن.
در ادامه با مهمترین دلایل گریه کودکان آشنا میشویم.
۱. کودک به توجه نیاز دارد؛ نه به خاطر لوس بودن، بلکه برای بقا
تصور کنید چند ساعت است هیچکس با شما صحبت نکرده.
هیچکس به شما نگاه نمیکند.
هیچکس حضور شما را جدی نمیگیرد.
چه احساسی خواهید داشت؟
برای کودکان، توجه و ارتباط عاطفی فقط یک خواسته نیست؛ یک نیاز اساسی است.
مغز کودک در سالهای ابتدایی زندگی به شدت به ارتباط عاطفی با والدین وابسته است.
وقتی کودک احساس میکند دیده نمیشود یا ارتباط عاطفی کافی دریافت نمیکند، ممکن است گریه کند.
این رفتار لزوماً به معنای وابستگی ناسالم یا لوس شدن نیست.
گاهی فقط نیاز به اطمینان دارد که هنوز در دنیای امن خود قرار دارد.
۲. خستگی؛ دشمن پنهان آرامش کودک
بسیاری از والدین متوجه نمیشوند که خستگی یکی از رایجترین دلایل گریه کودکان است.
برخلاف بزرگسالان که هنگام خستگی به دنبال استراحت میروند، کودکان اغلب بیقرارتر میشوند.
شاید دیده باشید کودکی که به شدت خوابش میآید، شروع به گریه، لجبازی یا حتی پرخاشگری میکند.
دلیلش ساده است.
مغز کودک هنوز توانایی کافی برای تنظیم احساسات در زمان خستگی را ندارد.
به همین دلیل خستگی میتواند خودش را به شکل گریه نشان دهد.
نشانههای خستگی در کودک
- مالیدن چشمها
- خمیازه کشیدن
- کاهش تمرکز
- تحریکپذیری
- بیقراری ناگهانی
۳. گرسنگی؛ نیازی که گاهی پشت اشکها پنهان میشود
همه ما هنگام گرسنگی کلافه میشویم.
اما تفاوت اینجاست که بزرگسالان میتوانند بگویند:
«گرسنهام.»
کودک خردسال هنوز چنین مهارتی ندارد.
برای او گرسنگی فقط یک احساس ناخوشایند است که نمیتواند توضیحش دهد.
در نتیجه گریه میکند.
بهویژه در نوزادان و کودکان کمسن، گرسنگی یکی از شایعترین دلایل گریه است.
گاهی والدین ساعتها به دنبال علت گریه میگردند، در حالی که پاسخ بسیار سادهتر از چیزی است که تصور میکنند.
۴. ناتوانی در بیان احساسات؛ وقتی اشکها جای کلمات را میگیرند
فرض کنید عصبانی هستید اما اجازه ندارید حرف بزنید.
یا ناراحت هستید اما هیچ واژهای برای توضیح احساس خود ندارید.
احتمالاً فشار زیادی را تجربه خواهید کرد.
کودکان هر روز با این چالش روبهرو هستند.
مغز آنها هنوز در حال یادگیری مهارتهای هیجانی است.
آنها اغلب نمیدانند چه احساسی دارند.
حتی اگر بدانند، نمیتوانند آن را بیان کنند.
به همین دلیل گریه به ابزاری برای تخلیه هیجانی تبدیل میشود.
بسیاری از اشکهای کودکان در واقع ناشی از احساساتی هستند که هنوز نامی برای آنها پیدا نکردهاند.
۵. اضطراب و ترس؛ علت پنهان بسیاری از گریهها
ترس برای کودک واقعی است؛ حتی اگر برای ما بیاهمیت به نظر برسد.
تاریکی یک اتاق.
صدای بلند جاروبرقی.
ورود به یک محیط جدید.
دیدن افراد غریبه.
یا حتی دور شدن چند دقیقهای از والدین.
همه این موارد میتوانند برای کودک استرسزا باشند.
علاوه بر این، تغییرات مهم زندگی نیز ممکن است اضطراب ایجاد کنند.
مثل:
- شروع مهدکودک
- تولد خواهر یا برادر
- اسبابکشی
- تغییر مراقب کودک
- جدایی موقت از والدین
در بسیاری از مواقع، گریه واکنش طبیعی کودک به این اضطرابهاست.
هنگام گریه کودک چه کنیم؟
بسیاری از ما از کودکی شنیدهایم:
«گریه نکن.»
«چیزی نشده.»
«بزرگ شدی، گریه نکن.»
اما این جملات معمولاً احساس کودک را از بین نمیبرند.
فقط باعث میشوند او احساس کند کسی حرفش را نمیفهمد.
به جای خاموش کردن گریه، سعی کنید پیام پشت آن را پیدا کنید.
از خودتان بپرسید:
- آیا گرسنه است؟
- آیا خسته است؟
- آیا ترسیده؟
- آیا به توجه نیاز دارد؟
- آیا احساسی دارد که نمیتواند بیان کند؟
گاهی یک آغوش، یک تماس چشمی مهربان یا چند دقیقه حضور واقعی، بیشتر از هر نصیحتی اثر دارد.
نتیجهگیری
هر بار که کودکی گریه میکند، در واقع در حال ارسال یک پیام است.
پیامی که ممکن است درباره خستگی، گرسنگی، ترس، نیاز به توجه یا احساسات بیاننشده باشد.
گریه همیشه نشانه لوس بودن نیست.
گاهی اشکها تنها کلماتی هستند که کودک برای حرف زدن در اختیار دارد.
پس دفعه بعد که فرزندتان گریه کرد، قبل از قضاوت کردن از خودتان بپرسید:
«او دارد چه چیزی را به من میگوید؟»
شاید پاسخ این سؤال، رابطه شما با فرزندتان را برای همیشه تغییر دهد.
نظر شما چیست؟
فرزند شما بیشتر در چه موقعیتهایی گریه میکند؟ تجربه خود را در بخش دیدگاهها با دیگر والدین به اشتراک بگذارید.
