پانیک یکی از انواع اختلالات اضطرابی است که در تمام سنین دیده می شود اما شایعترین سن بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی است.
پانیک به صورت حملات اضطراب بروز می کند که معمولا با نشانه های زیر شناخته می شود:
معمولا طول مدت حمله حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه است
در هر یک از حملات، احساس شدید اضطراب، ترس و نگرانی بروز میکند و در مدت چند دقیقه به اوج خود میرسد
حملات پانیک نوعی اختلال اضطرابی است که اغلب در نوجوانان رخ می دهد که نیازی به مصرف دارو ندارد و با درمان های طبیعی می توان آن را مهار و کنترل کنند.
حملات پانیک عبارت است از حمله هراس انگیزکه موجی شدید از ترس با آن ترکیب شده باشد به گونه ای که فرد را ناتوان از عمل نماید و تپش قلب و تنفس را مختل کند به گونه ای که فرد گمان کند نزدیک به دیوانگی یا مُردن است، دچار حملات پانیک شده است.لازم است که بگوییم حتی ممکن است در مواقع آرامش یا خواب این حملات به فرد دست دهد.
اختلال پانیک در افرادی وجود دارد که حملات مکرر و غیر منتظره ای از ترس و هراس را تجربه می کنند. اگر فرد بیش از یک بار دچار حمله پانیک شود، اصطلاحا حمله پانیک در او عود کرده است. حملات مکرر پانیک گاها زمانی رخ می دهد که یک شرایط قابل پیش بینی برای فرد تکرار می شود. برای مثال، عبور از پل عابر پیاده و یا صحبت کردن در میان جمع می تواند از جمله اتفاقاتی باشد که منجر به حمله چانکی در فرد شود. ممکن است فرد بسیار شاد و سالمی باشید که تنها دو یا چند بار دچار حمله پانیک شده است. شاید هم این اختلال نشان دهنده وجود برخی اختلالات دیگر مانند افسردگی و یا اضطراب اجتماعی در شما باشد. صرف نظر از علت حمله پانیک، رهایی از پانیک توسط روش های درمانی و انواع داروی بیماری پانیک امکان پذیر است.
علائم حملات پانیک
درابتدا باید بگوییم که بیش از 35 درصد افراد به این عارضه دچار می شوند و آن را در طول زندگانی تجربه می کنند. برخی علائم و نشانه های حملات پانیک شامل:
ترس و وحشت ناگهانی
اضطراب برای وحشت بعدی
احساس غیرقابل کنترل
بیش فعالی
گرگرفتگی
احساس سفت شدن گلو
عدم درک واقعیت
دور شدن از حملات پانیک قبلی
ترس ناگهانی و مکرر
احساسی همچون دیوانگی و مُردن
حسی همچون دور شدن از اطرافیان و یا جدا شدن از آنان
ترس از پایان جهان
علت بیماری حملات پانیک
اگرچه علل خاصی برای حملات پانیک در بزرگسالان، نوجوانان یا کودکان وجود ندارد، مثل بسیاری از علائم عاطفی، پانیک به عنوان نتیجه ترکیبی از آسیب پذیریهای بیولوژیکی، روشهای تفکر و عوامل محیطی مانند عوامل استرس زا شناخته میشود. طبق یک نظریه اختلال هراس، سیستم زنگ خطر بدن، همچنین به عنوان سیستم مبارزه بدن یا سیستم پرواز توصیف میشود که شامل مجموعهای از مکانیسمهای روحی و جسمی است که به فرد این امکان را میدهد که به یک تهدید پاسخ دهد.
علل حملات پانیک و بیماری پانیک
همانطور که گفتم پانیک تجربه یک اضطراب بسیار شدید است. عوامل مختلفی از جمله علل پزشکی ، ژنتیک ، علل روانشناختی و سبک زندگی می تواند منجر به فعال شدن حمله پانیک شود.
علل پزشکی حملات پانیک
برخی از بیماری ها جسمی می تواند منجر به پانیک اتک شوند عبارتند از:
پرولاپس دریچه میترال که مشکلی جزئی در درست بسته نشدن یکی از دریچههای قلب است.
پرکاری تیروئید (پرکاری غده تیروئید)
هیپوگلیسمی (قند خون پایین)
مصرف مواد محرک (آمفتامین، کوکائین و کافئین)
علایم ترک اعتیاد
در صورتی که حمله های پانیک مکرر دارید توصیه می کنم قبل از هر نوع درمان روانشناختی ابتدا تحت نظر پزشک متخصص بررسی کاملی از شرایط جسمی و فیزیولوژیک خود داشته باشید.
ژنتیک
مغز برخی از افراد به صورت ژنتیکی تحریک پذیرتر است. این افراد در شرایط مختلف علایم اضطراب را سریع تر و شدیدتر از دیگران تجربه می کنند و احتمال اینکه تجربه حملات پانیک داشته باشند بیش از سایر افراد است.
علل روانشناختی حملات پانیک
برخی از عوامل روانشناختی که می تواند منجر به حملات پانیک شود اینها هستند:
تجربیات دردناک مکرر یا شدید در گذشته ( مثل سوء استفاده جنسی، مرگ یک عزیز ، شکست در مقاطع مختلف زندگی مثل امتحانات)
تجربیات استرس آور مکرر یا شدید درگذشته
تجربه من نشان داده است که درصد بالایی از مبتلایان به حملات پانیک در این دسته قرار می گیرند. به عبارت دیگر مغز این افراد به دلیل تجربیاتی که در گذشته داشته اند اضطراب بیشتری داردکه در شرایط حاد به شکل حمله پانیک تجربه می شود.
فشار و استرس های زندگی
اتفاقات جاری زندگی می تواند منجر به فعال شدن حملات پانیک در فرد شود. اتفاقاتی مثل ورشکستگی، بچه دار شدن، مرگ عزیزان، طلاق و بیکاری.
زمان مراجعه به پزشک و روانشناس
اگر مدتی است علائم این اختلال را دارید، بهتر است هر چه زودتر به فکر معالجه باشید.
حملات عصبی، اگرچه شدیدا ناراحت کننده هستند اما خطرناک نمیباشند.
با این حال، حملات عصبی بدون مداوای تخصصی، قابل درمان نیستند و از طرفی رهاکردن آن ها ممکن است باعث بدتر شدن وضعیت شود.
علائم حمله عصبی میتوانند به علائم دیگر بیماری ها از جمله حمله قلبی شبیه باشند. بنابراین، اگر مطمئن نیستید چه بیماری باعث بروز این علائم شده است، باید تحت معالجه پزشک خود قرار گیرید.
درمان
برای درمان اختلال پانیک، روش های درمانی دارویی و غیر دارویی متعددی وجود دارد. از جمله روش های درمان غیردارویی، رواندرمانی شناختی رفتاری CBT می باشد که عبارت است از نشان دادن اعتقادات غلط بیمار به وی و دادن اطلاعات صحیح در مورد حمله های پانیک.گاهی قرص های افسردگی نیز لازم است.
همچنین حین جلسات روان درمانی از لحاظ جنبه رفتاری، به بیماران کارهایی را که باید در حین حمله انجام دهند آموزش داده می شود مثلا این که سعی در کنترل تنفس خود داشته باشند و به آرامی و عمیق نفس بکشند. یا تنفس در یک پاکت پلاستیکی به مدت یک تا دو دقیقه می تواند کمک کننده باشد.
توصیه می شود که بیماران از انجام فعالیت های خاص یا رفت و آمد در محل های خاص اجتناب نکنند، چون رفتاراجتنابی باعث مزمن شدن بیماری می شود. آموزش تمرین آرامش ( تکنیک های relaxation ) و تمرکزبر تنفس و آرمیدگی عضلات بسیار موثر است.
کاهش مصرف کافئین ( قهوه، نوشابه )، ورزش های سبک مثل یوگا یا موسیقی ملایم می تواند کمک کننده باشد.
نحوه استفاده از دارو برای درمان پانیک اتک
در صورت استفاده در فرد مناسب با نظارت دقیق، داروها میتوانند به عنوان بخشی از درمان اختلال هراس کاملاً مؤثر باشند. با این حال، این داروها هم مانند هر داروی مصرفی دیگری، عوارض جانبی مختلفی به همراه دارند. برای فردی که به این بیماری مبتلا است، بسیار مهم است که با پزشک متخصص همکاری کند تا تصمیم بگیرد که آیا درمان با داروها گزینه مناسبی است یا خیر، اگر مناسب باشد باید از چه دارویی استفاده کند.
شخصی که تحت درمان قرار میگیرد باید از نزدیک نظارت شود تا احتمال بروز عوارض جانبی که ممکن است از جزئی تا شدید متفاوت باشد و در برخی موارد حتی تهدید کننده زندگی فرد باشد نیز مورد بررسی قرار گیرد. خطرات احتمالی ناشی از حملات پانیک برای زنان باردار با دارو درمان میشوند و روان درمانی باید اولین شیوهای باشد که در صورت امکان در دوران بارداری امتحان شود.
برای افرادی که ممکن است در مورد چگونگی جلوگیری از این بیماری با استفاده از درمان بدون داروهای پرسشی داشته باشند، ممکن است داروهای طبیعی گزینهای مناسب باشد.
تا کی باید درمان ادامه یابد؟
از آنجائیکه خطر عود بیماری در صورت قطع بی موقع دارو بیش از ۶۰% است، از این رو بهتر است حتی پس از کنترل کامل حملات پانیک نیز درمان را ادامه داد.
طی ۱ تا ۳ هفته از شروع درمان حملات کم و حتی قطع می شوند.برای کنترل کامل حملات، لازم است درمان ۳ تا ۶ ماه. ادامه یابد
برای پیشگیری از عود بیماری توصیه می شود درمان تا یک سال ادامه یابد. البته پس از کنترل بیماری مقدار و تعداد داروها کم خواهد شد ولی بهتر است بر اساس نظر پزشک خود، داروها تعدیل شوند
